... znajduje się na szlaku Archipelag Pamięci. Zobacz mapę szlaku.

Socjalizm na piastowskiej ziemi

XXX

Oficerowie, podoficerowie i żołnierze!

Sprawiedliwości dziejowej stało się zadość! Odzyskaliśmy odwiecznie polskie ziemie nad Odrą i Nissą, odzyskaliśmy wielki, szeroki dostęp do morza. Dziś stoi przed nami zadanie utrwalenia owoców zwycięstwa, odnowienia i umocnienia owoców polskości tych ziem, zaludnienia ich i zagospodarowania.

Bogate i urodzajne ziemie zachodnie staną się źródłem dobrobytu dla całego kraju. Miliony Polakow znajdą tam pracę i chleb, stworzą dla siebie dostatnie i spokojne warunki życia (…).

[Fragment rozkazu osiedleńczego nr 111, 3.06.1945 r.]



Gdy w 1945 roku na Pomorzu Zachodnim świętowano pierwszą gwiazdkę, władza robiła wszystko by przekonać Polaków o doniosłości tego wydarzenia. Nie omieszkano wykorzystać symboliki religijnej, którą chwilę później żarliwie zwalczano. To dlatego na plakacie propagandowym z tego okresu widzimy żołnierza Armii Ludowej, który podarowuje Matce Boskiej i dzieciątku herb rodu Gryfitów, symbol Pomorza Zachodniego.

Po latach, podobną narrację wykorzystywano, by zachęcać społeczeństwo do pracy i rozwoju lokalnej gospodarki. Warto zerknąć do broszurę „Ludzie znad Zalewu” [1956], która opisywała życie i pracę rybaków ze spółdzielni „Certa”:

Minęło dziesięć lat, gdy zawdzięczając bohaterskiej Armii Radzieckiej i Odrodzonemu Wojsku Polskiemu weszliśmy w posiadanie starych Ziem Piastowskich (…) Smutną spuściznę otrzymaliśmy po hordach ustępujących hitlerowców. Spalone wsie, opuszczone miasta, bezludne porty i bazy rybackie. Tysiące najofiarniejszych synów pośpieszyło na Ziemię Piastowską, by wziąć ja w wieczne władanie, by zaleczyć zdane wojna rany i doprowadzić do rozkwitu.

(…)

Prowadzone obecnie wykopaliska na wyspie Wolin dają nam możność niezaprzeczalnego twierdzenia, że polskie rybołówstwo opiera się na bardzo starych słowiańskich tradycjach. Wykopaliska w postaci szczątków łodzi, sieci wiązanych, kości ryb przemawiają za tym, że nasi przodkowie – plemiona pomorskie, które zamieszkiwały tu przed ponad tysiącem lat chętnie uprawiały rybołówstwo.

W zamyśle władz, na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych miało wykształcić się nowoczesne, socjalistyczne społeczeństwo polskie. Mimo, że nieustannie odwoływano się do historii średniowiecznej, to polityka kulturalna dążyła do wykrzewienia wszelkich tradycji regionalnych, do których przywiązani byli osadnicy z różnych części dawnej Polski. Z czasem faktycznie odchodzono od swych obyczajów. Trudno powiedzieć jednak, czy był to efekt tej polityki, czy raczej owoc koegzystencji z ludźmi reprezentującymi najróżniejsze warianty kultury polskiej. Różnice zacierały się, w dużej mierze dzięki wspólnej pracy (aby dowiedzieć się więcej udaj się do Marina Wapnica Miedzyzdroje). Obecnie nikt już nie musi przekonywać mieszkańców Archipelagu, że są tu po prostu u siebie. Nie dla Piastów, nie dla socjalizmu, nie przeciw Niemcom. Po prostu u siebie.


Etap I

Dofinansowano ze środków MHP w ramach Programu Patriotyzm Jutra